ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5ರಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನವು ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ, ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಹಾಗೂ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಡಾ. ಸರ್ವಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನ. 1888ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5ರಂದು ಜನಿಸಿದ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದರೂ ತಮ್ಮನ್ನು ಮೊದಲಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿಯೇ ಕಂಡುಕೊಂಡವರು; ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ಪರಂಪರೆ 1962ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ([Press Information Bureau][1])
ಆದರೆ ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನಾಚರಣೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಹೂವು, ಶುಭಾಶಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವ ದಿನವಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕ ಮಗುವಿಗೆ ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಸುವ ಮೊದಲು ಬದುಕನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಮನೆಯೊಳಗೆ ಪೋಷಕರು ಮಗುವಿನ ಮೊದಲ ಗುರುಗಳಾದರೆ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಅದರ ಆಲೋಚನೆ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ದಿಕ್ಕು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ, ಸೋತಾಗ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವುದನ್ನು ಕಲಿತನೇ, ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಲಿತನೇ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಮನಸ್ಸು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡನೇ ಎಂಬುದೂ ಶಿಕ್ಷಣದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಅಳತೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಕನ ಕೆಲಸ ಪುಸ್ತಕದ ಪಾಠ ಮುಗಿಸುವುದಲ್ಲ; ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.
ಇಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರ ಪಾತ್ರವೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಮಗುವಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನೂ ಶಿಕ್ಷಕರ ಮೇಲೆ ಹಾಕುವುದು ಅಥವಾ ಅಂಕಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮನೆ ಮತ್ತು ಶಾಲೆ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲ; ಮಗುವಿನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಎರಡು ಕೈಗಳು. ಶಿಕ್ಷಕರ ಮಾತನ್ನು ಪೋಷಕರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಮಗುವಿನ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷಕರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸಮಾಜವೂ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಅಥವಾ ಪಾಠ ಹೇಳುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಎಂದು ನೋಡುವ ಬದಲು, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಶಿಕ್ಷಕರ ಬದುಕಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖವನ್ನೂ ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು. ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ದಾಖಲೆಗಳು, ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು,
ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕೆಲಸಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬದಲಾವಣೆ, ಪೋಷಕರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಸವಾಲುಗಳು ಶಿಕ್ಷಕರ ಮುಂದಿವೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕೇವಲ “ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ” ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ ತರಬೇತಿ, ಅಗತ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯ, ಸಮರ್ಪಕ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಗೌರವಯುತ ಕೆಲಸದ ವಾತಾವರಣ ನೀಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಬಲಪಡಿಸದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯ ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ([Press Information Bureau][2])
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೂ ಒಂದು ಆತ್ಮಪರಿಶೀಲನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ: “ನಾನು ಇಂದು ಎಷ್ಟು ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದೆ?” ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ “ನನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಇಂದು ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ತಂದೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲ; ಕೆಲವರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಸುಲಭವಾಗಬಹುದು, ಕೆಲವರಿಗೆ ಜೀವನವೇ ದೊಡ್ಡ ಪಾಠವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಕನು ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುವವನಾಗದೆ, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಕಲಿಸುವವನಾಗಬೇಕು; ಅಂಕಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬೆನ್ನಟ್ಟದೆ ಕುತೂಹಲ, ಮಾನವೀಯತೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು.
ಕುವೆಂಪು ಅವರ “ಓ ನನ್ನ ಚೇತನ, ಆಗು ನೀ ಅನಿಕೇತನ” ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳಂತೆ, ಶಿಕ್ಷಣವೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಂದು ಸೀಮೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶಾಲ ಲೋಕದತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಪ್ರಯಾಣವಾಗಬೇಕು. ಆ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕ ದಾರಿದೀಪ. ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಅವರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದಲ್ಲ; ಅವರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿಗೂ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಿಗುವಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದು ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಮಗು ನಾಳೆಯ ವೈದ್ಯ, ರೈತ, ವಿಜ್ಞಾನಿ, ಉದ್ಯಮಿ, ಅಧಿಕಾರಿ, ಕಲಾವಿದ ಅಥವಾ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅದು ನಾಳೆಯ ಸಮಾಜದ ಒಬ್ಬ ನಾಗರಿಕ. ಆ ನಾಗರಿಕನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕನನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಎಂದರೆ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಮ್ಮದೇ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು.