ನವದೆಹಲಿ: ದೇಶದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ನಿವೃತ್ತ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಸ್ಟಿಸ್ ದೀಪಕ್ ಗುಪ್ತಾ, ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಹುಪಾಲು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದರೂ ‘ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್’ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು ಚಿಂತಾಜನಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7ರಂದು The Tribuneನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ತಮ್ಮ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಜಸ್ಟಿಸ್ ದೀಪಕ್ ಗುಪ್ತಾ ಅವರು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ನಿರ್ಭೀತ ನ್ಯಾಯಾಂಗವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ದೇಶವನ್ನು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು “ಭಯ ಅಥವಾ ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ” ನ್ಯಾಯ ನೀಡುವ ಧೈರ್ಯ ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
‘ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್’ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕ
ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಆ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಗುಪ್ತಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಬಹುಪಾಲು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರೂ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನ ಕೆಲವು ಅಪವಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಇಡೀ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.
“ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್” ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿನ ಅಕ್ರಮ, ಪಕ್ಷಪಾತ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ವಿಚಲಿತವಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವರ ತಪ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ ಇಡೀ ನ್ಯಾಯಾಂಗವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವೂ ಅವರ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೇ ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆ
ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರಕರಣಗಳ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲ. ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಅವುಗಳ ಮೇಲಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ವಿಚಾರಣೆಯಂತಹ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಗುಪ್ತಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರುವವರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದವರು ಇನ್ನೂ ವಿಚಾರಣೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆರೋಪಿಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಅವರು, “ಜಾಮೀನು ನಿಯಮ, ಜೈಲು ಅಪವಾದ” ಎಂಬ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ತತ್ವವು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನೇಮಕಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೂ ಪ್ರಶ್ನೆ
ಜಸ್ಟಿಸ್ ಗುಪ್ತಾ ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕೊಲಿಜಿಯಂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕೊರತೆ ಕುರಿತು ಕೂಡ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ನೇಮಕಾತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ಷೇಪವಾಗಿದೆ.
ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮತೋಲನ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ಯಾರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ಮೇಲೂ ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೋಪ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾರ್ ಕೂಡ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರಬೇಕು
ಸ್ವತಂತ್ರ ನ್ಯಾಯಾಂಗಕ್ಕೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಕೀಲರ ಸಮುದಾಯವೂ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಗುಪ್ತಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಕೀಲರು ರಾಜಕೀಯ, ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ವಕೀಲರ ವೃತ್ತಿಪರ ನೈತಿಕತೆ, ಕಾನೂನು ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ವಕೀಲರ ವಿರುದ್ಧ ಶಿಸ್ತು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನಂಬಿಕೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗವೇ ದುರ್ಬಲ
ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮೇಲೆ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯೇ ಅದರ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ. ಆ ನಂಬಿಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸಿದರೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಜಸ್ಟಿಸ್ ದೀಪಕ್ ಗುಪ್ತಾ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮೇಲಿನ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯಾಗಿ ನೋಡುವ ಬದಲು, ಅದರೊಳಗಿನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ಧಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಜಸ್ಟಿಸ್ ದೀಪಕ್ ಗುಪ್ತಾ ಅವರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಸಂದೇಶ ಒಂದೇ — ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಬಹುಪಾಲು ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವರ ತಪ್ಪು ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರಬಹುದು. ಆ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವವರ ಮೇಲಿದೆ.